Het eerste luik opent zich: geurende fluistertaal.
Het eerste deel van mijn ontdekkingsreis begint bij mijn neus.
Als ik in mijn tuin ben, vang ik de geur van bloemen op. Eigenlijk is het niet één geur, maar een heel palet: een melange van subtiele tonen, krachtige aroma’s en af en toe een bijna bedwelmende wolk. Hoe prettig dat ook is, dit geurenpalet is helemaal niet voor mij bedoeld.
Geur verspreid zich gemakkelijk. Denk er bijvoorbeeld maar aan hoe de geur van zelfgebakken appeltaart zich door het hele huis kan verspreiden. En hoe je er dan zin in krijgt, om een stukje te proeven.
De bloemengeur die ik ruik werkt precies zo. Bedoeld om bestuivers aan te trekken met de belofte van iets lekkers. Een lokroep, die door bestuivers wordt ‘gehoord’ met hun antennes. Uitgesproken in een oude taal, die planten en insecten samen ontwikkeld hebben. Zelfs een taal met allerlei dialecten, zodat elke plant de juiste bestuivers weet te bereiken.
Schaakbordlieveheersbeestje eet een bladluis
Alsof dat op zich al niet verwonderlijk genoeg is, blijkt er ook nog eens een wolk aan geuren te zijn, die ik nìet kan waarnemen! Het is een fluistertaal waar ik totaal geen wijs uit zou worden. Plantengeur is echt een taal met complexiteit. Toen ik daar achter kwam, kreeg mijn ontdekkingsreis ineens een andere dimensie.
Planten gebruiken geuren om elkaar te waarschuwen. Het is hun eigen buurtpreventie whatsappgroep. Zodra ze aangevreten worden raken ze in de stress en waarschuwen hun buren.
Pas op! Kijk uit! Neem voorzorgsmaatregelen! Als groep beginnen ze geuren te verspreiden, die hen gezamenlijk moeten beschermen. Een duidelijk uitgesproken statement naar de indringers van hun buurt. Luister goed: we weten dat jullie er zijn en wat jullie willen. Maar we zijn paraat! En dat laten ze merken ook: zo beginnen ze bijvoorbeeld hun celwanden te versterken en ontwikkelen ze bitterstoffen.
Planten hadden al veel eerder door dan wij, dat een goede buur beter is dan een verre vriend.
Snorzweefvlieg legt eitjes bij een luizenkolonie
Er worden ook andere geuren verspreid: een oproep naar nooddiensten. Voor elke bedreiging hebben planten een andere geur. Met name sluipwespen hebben zich die kant van de geurtaal van planten eigen gemaakt. Als een plant laat weten dat zij wordt aangevallen door rupsen, verstaan deze wespen zelfs om welk soort rups het gaat. Op die manier komt er alleen hulp, die echt iets kan betekenen.
Hebben planten last van luizen? De geur die ze verspreiden laten lieveheersbeestjes, zweefvliegen en bepaalde sluipwespen weten dat er iets lekkers te halen valt. Is het niet voor henzelf, dan wel voor hun larven.
Toen ik dit alles begon te begrijpen, duizelde het me even. Het voelde alsof mijn ontdekkingsreis rechtstreeks uit een boek van Jules Verne kwam. Vooral toen ik besefte dat geur nog maar het begin is van de taal tussen planten en insecten.
Het met geur lokken van insecten naar de plek waar de plant staat is één ding. Maar ze precies dáár krijgen waar de plant ze nodig heeft - zodat ze helpen bij de voortplanting - is een heel ander verhaal. Een verhaal dat niet met geur wordt verteld, maar met de taal van het licht.
Hoe? Dat vind je achter het tweede luik.
Hier kun je terug naar de beginpagina van Plantentaal.