Wat vlinders ons vertellen over onszelf
Een landschap dat stiller wordt
Stel je voor dat je op een warme lentedag door een tuin loopt. Het zonlicht valt door jonge bladeren, ergens fluit een merel, en boven een bloem zweeft een vlinder die even lijkt te twijfelen waar zij wil landen. Het is zo’n klein moment dat je bijna vergeet hoe bijzonder het eigenlijk is.
Vlinders zijn stille getuigen van hoe wij met onze natuur omgaan. Ze reageren sneller dan veel andere dieren op veranderingen in het landschap. Als zij verdwijnen, is dat nooit zomaar. Het is een fluistering die langzaam een waarschuwing wordt.
En die waarschuwing horen we steeds vaker.
Citroenvlinder op een Buddleja (Vlinderstruik)
Waarom vlinders belangrijker zijn dan ze lijken
Vlinders zijn geen decoratie. Ze zijn geen vrolijke extra’s in de tuin. Ze zijn onderdeel van een ingewikkeld web waar wij zelf middenin staan.
- Ze bestuiven bloemen die anders geen zaad zouden vormen.
- Ze zijn voedsel voor vogels, vleermuizen en andere dieren.
- Ze vertellen ons hoe gezond onze leefomgeving is.
Een vlinder die je ziet, betekent dat er ergens een plant staat, waar ze haar eitjes kwijt kan en de volgende generatie een kans krijgt (een zgn. waardplant). Dat er bloemen zijn waar ze nectar kan drinken. Dat er schuilplekken zijn tegen slecht weer en dieren die vlinders als een lekker hapje zien. Kortom: dat er ruimte is voor leven.
Waar deze dingen verdwijnen, verdwijnen vlinders met hen mee.
De stille oorzaken van hun achteruitgang
Het gaat niet om één grote vijand, maar om vele kleine: Tuinen die veranderen in stenen terrassen. Bermen die te vroeg of te vaak gemaaid worden. Pesticiden die rupsen en waardplanten wegvagen. Nachtelijke verlichting die hun oriëntatie verstoort. Klimaatverandering die hun ritme uit balans brengt.
Het is dat wij vaak keuzes maken, zonder ons bewust te zijn van de gevolgen. Voor een vlinder kan één keuze het verschil zijn tussen leven en uitsterven.
Wat wij kunnen doen - zonder dat het ingewikkeld hoeft te zijn
Gelukkig is de natuur veerkrachtig. Geef haar een kans, en ze komt terug. Vlinders ook.
1 Plant waardplanten. Elke vlindersoort heeft zijn eigen favoriete kinderopvang. Brandnetel, koolsoorten, viooltjes, pinksterbloem, zuring - het zijn geen “onkruiden”, het zijn kraamkamers.
2 Zorg voor nectar van maart tot oktober. Een tuin vol bloemen is mooi, maar een tuin vol verschillende en nectarrijke bloemen is een reddingslijn.
3 Laat een hoekje met rust. Een rommelhoekje is voor een vlinder geen rommel, maar een hotel.
4 Hang een vlinderkastje op. Doe het dan wel op een beschutte plek, zodat het de vlinders de mogelijkheid geeft te schuilen bij slecht weer.
Gehakkelde aurelia op een Verbena bonariensis
5 Minder licht in de nacht. Een donkere tuin is een veilige tuin. Gebruik alleen licht waar het nodig is en wanneer het nodig is. Kies voor lampen met een bewegingssensor.
6 GEEN GIF. Het is heel belangrijk te kiezen voor biologisch geteelde planten; planten zonder gif. Gebruik ook geen gif of kunstmest in de tuin.
Een toekomst waarin vlinders blijven bestaan
We hoeven geen natuurgebied te bezitten om verschil te maken. Een balkon, een tuin, een stukje stoep — het is genoeg om een vlinder te laten landen. En misschien is dat wel het mooiste: dat iets zo kwetsbaars ons laat zien hoe groot onze invloed eigenlijk is.
Als jij wilt dat jouw kinderen en kleinkinderen straks nog vlinders zien dansen in de zomerzon, dan begint dat bij de keuzes die jij vandaag maakt. En hoe leuk is het om samen te ontdekken welke soorten er in jullie tuin verschijnen — en wanneer je ze kunt zien?
Wil je de infokaart met de vliegperiodes graag uitprinten en gebruiken als zoekkaart? Hieronder kun je de PDF downloaden.
Als je benieuwd bent naar welke vlinders er in mijn stadstuin leven, klik dan op vlinders.