Vlieg met snotterbel
In mijn Kleine Idylle gebeuren soms dingen die je pas ziet als je écht kijkt.
Heel even dacht ik dat deze vlieg verkouden was. Maar wat ik zag bleek veel ingenieuzer. Wat lijkt op een druppel snot, is in werkelijkheid het effect van een stukje insectentechniek waar je stil van wordt. Dit gedrag zie je zelden vastgelegd. Het heet regurgitatie of “bubbling”.
Om te begrijpen wat er nou precies gebeurt, moeten we even bij dat kleine lijfje naar binnen kijken.
Een vlieg kan geen vast voedsel verwerken. Het beestje heeft geen kauwmechanisme. Dus zuigt ze vloeibaar voedsel op via een sponsachtig uiteinde van hun ‘tong’. Het opgenomen voedsel komt eerst in de crop, een soort flexibele zak die vóór de echte maag ligt.
Hier wordt het voedsel tijdelijk opgeslagen. Het wordt opgelost met behulp van speeksel en enzymen. Om het proces in dit mini/laboratorium te versnellen, perst de vlieg een kleine hoeveelheid half verteerd voedsel uit de crop terug naar de mond. Dat vormt de druppel die je op de foto´s goed kunt zien.
Buiten het lichaam gebeurt er iets slims: Verdamping concentreert suikers. De druppel warmt op, wat de enzymactiviteit verhoogt. De vlieg zuigt de druppel opnieuw op. De nu meer geconcentreerde, deels voorverteerde vloeistof gaat weer naar de crop. Pas wanneer het voedsel voldoende is voorbewerkt, gaat het door naar de maag (midgut), waar de echte vertering en opname plaatsvinden. Daar breken enzymen de suikers, aminozuren en andere voedingsstoffen verder af. De crop werkt als een chemische reactor buiten de hoofdvertering om. Door het voedsel meerdere keren “door de druppel” te halen, bespaart de vlieg energie en haalt ze meer voedingswaarde uit suikerrijke bronnen zoals nectar, rottend fruit of frisdrankresten.
Alsof dat nog niet slim genoeg is, gebruikt de vlieg diezelfde techniek ook voor temperatuurregeling en vochtbalans. Wist je dat het ook voorkomt bij bijvoorbeeld fruitvliegen en bepaalde wespen? En dat wetenschappers pas laat begrepen wat het nut ervan is?
Het moment waarop de druppel buiten het lichaam hangt, duurt vaak maar heel even. Je moet precies op het juiste moment kijken. Of geluk hebben. Het zijn dit soort kleine momenten die laten zien hoe ingenieus zelfs de meest alledaagse dieren zijn. Een vlieg met een druppel - en ineens kijk je nooit meer hetzelfde.
